Roşan Lezgin

Kirdaneyê ma de bi însanan yarîya xwu kerdiş zaf esto. La vanê, tewr zaf Tonst de esto. Tonstijî yarîya xwu bi însanan kenê. Her kesî rê yew qisûr vînenê, kes destê înan ra nêfelitîyeno! * * * Mi zî fekan ra şinawito, vanê, rojêk, yew xorto zaf semt û tîtal, eynî sey artîstê tirkan Tarîq Akanî, vano hela ez zî şirî Tonst, dê hela eşkenê yew name mi wa nê! Lajek xwu virazeno, şino Tonst. Cînî hê serê hênî de, kincan şuwenê. Ewnênê ke yew xorto dergo tîtalo rindek ho cêr ro yeno, eke hende rindek o, merdim qîymîş nêbeno biewnîyo ci ra. Xort tam verê hênî ra vîyareno, cînî veng danê ci, vanê: - Hêêê! Ti ser ra şinê? Camêrdî dewe de çin ê. Xort vano: - Camêrdê şima şiyê ça? Cîneke vana: - Şiyê fekê çemî ra rewtan ( bi tirkî: sırık ) anê, ma danê verê beşna to, pê ti çewt nêbê. Lajek ewnêno ke ey rê zî yew qisûr vet, hema uca ra apey ageyreno. * * * Ez êdî xûyê kirdan zaf weş zana. Dinya de to rindekêr, to zanayêr kes çinê bo, wullay ti ellemeyê cîhan bê zî, ancî to rê...

  Ez Berê Koyî de wenişta mînîbuse, qoltuxa peyîne de, hetê raştî de ronişta. Gama ke ez wenişena mînîbusan, exlebê xwu hetê peynî de ronişena. Bi eno qeyde, ez her kesî vînena û hîna weş eşkena bala xwu bidî hal û hereketê însanan ser. Semtê Ofîse de xort û keynayêk ameyî kişta mi de, qoltuxê ke veng mendê de roniştî. Lajek yewo herdîşino mûyin bi. Keyneke emrê xwu gore bineyke qelew bî. Rîyê aye pehn bi. Xizêmêko mûrayin kerdbi zincîya xwu wa. Porê aye derg bi, wina pêl bi pêl her cayê aye ro rişîyayne. Kîşta mi de bi vengo nizmek qisey kerdêne la vengê înan weş ameyne. Tirkî qisey kerdêne. Keyneke persa va “Ti zanê sîleho tewr pîl yê cînîyêk çi yo?” Lajek tede mend, nêeşka cewab bido. Mi gore yew cewab ame vîrê ci la nêeşka vajo; nêbiyêne ke vajo! Epey vindert, dima seke vajo “Dê ti vaje, sîleho tewr pîl yê cînî çi yo?” Eno qeyde fetelîya bi meraq ewnîya rîyê keyneke ra. Keyneke destê xwu yo raşt dekerd binê porê xwu ra, bi peyê destê xwu porê xwu kerd berz û verada. C...

Davîst serrî verê cû zafê kuçe û cadeyê Diyarbekirî sey nikayî asfalt nêbî, peyarayirî çinê bî. Hamnanî toz û tobar ra qondereyan mûx girewtêne, zimistanî zî çamûr û çelxeme ra çamûr girewtêne. Ma bi qondereyan bişiyêne cayêk û biameyne, gereka ma boyax bikerdêne. Binê înan kosele bi, çerme û kosele bi bismaranê qijekan dusnayne pêra. Bismarî şiyêne linganê ma de. Seba ke koseleyê binê înan leze nêhemîyo û qul nêbê, sey naleyê estoran, binê înan û qopikê pehnî nalçe kerdêne. Coka gama ke ma rayir şiyêne reqereq kerdêne. Eke ma cayêko hît û duzek ra yan zî serê cemedî ro bişiyêne sey sabûnî semitîyayne, merdim paştî ser ginayne erd ro. Nika êdî qondereyan çermeyo sûnî ke mamulê petrolî yo ra virazenê, zêde hewceyê boyaxî nêkenê. Bi zemq dusnenê pê ra, hema vajêne bismarî qet tede çin ê. Seba ke binê înan plastîko kertikin o, hende lez nêsemitîyenê. Çiyo bîn zî, êdî heme cadeyî asfalt ê, peyarayirî muntezem parke yê. Zafê dewan bîle kuçeyê xwu bi kerrayanê betonî yê haziran doşeme kerdê....

Înglîstan de yew tuto diwês serre bi nameyê Josh Brown îstasyonê metro de yew telefonê destan o modelo tewr peyîn war de vîneno. Rehberê telefonî de kesa ke bi nameyê “Dayê” nuşte ya rê telefon keno, vano “Tutê to telefonê xwu yê destan metro de visto war, ez teslîmê emnîyetî kena.” Cînîya ke cewab dana, seba ke sey xelate tayê pere bido, Joshî ra vana adresê xwu zî bide. La Josh aye rê enê notî nusneno: “Pere muhîm nîyo, ti zî yewnayî rê hewle bike.”

Thomas Edison rojêk mekteb ra yeno keye, yew kaxid dano dadîya xwu û vano “Malimê mi eno kaxid da, va, tenya bide dadîya xwu.” Dadîya ci kaxid gêna û bi vengo berminik wina wanena: “Lajê to yew dahî yo. Eno mekteb ey rê zaf qijek o, malimê ma yê ke bieşkê ey perwerde bikerê çin ê. Lutfen ti bo xwu ey perwerde bike.” Miyan ra zaf serrî vîyarenê, gama ke dadîya Thomas Edisonî wefat kena êdî Thomas Edison zanyaranê tewr pîlan yê a sesere ra yew o. Rojêk gama ke keye de goşeyê yew dexîle de kaxidêko qatkerde vîneno, yeno ey vîr ke malimê ci eno kaxid dabi ke bido dadîya xwu. Thomas Edison kaxidî akeno, ewnîyeno ke tede wina nuşte yo: “Lajê to tutêko gêjik o. Êdî ma destûr nêdanê ke bêro mektebê ma…” Thomas Edison enê ser o bi saetan bermeno, dima defterê xwu de wina nusneno: "Thomas Alva Edison yew tuto gêjik bi, la yew dayika qehremane o kerd dahîyê seserre..."

Her kes xwu gore sereyê xwu de mi rê yew perîn fesilneno û wazeno ez tam goreyê ê qalibî bî. La hîna zaf çî wazenê; her kes wazeno. Warê ziwan û edebîyatî de, semedê nuşte û tezê xwu ardim wazenê, kitaban wazenê, nuşte wazenê, roportaj wazenê. Û persenê zî, çi ame vîrê kamî perseno, derheqê her çî de persenê; derheqê siyaset û tarîxî de, derheqê xebate û heyatê mi de, derheqê keye û kulfetê mi de… Ez vana wa biwazê, wa bipersê; heqê miletê mi esto ke mi ra biperso, biwazo. Mesela, eno nuşte zî waştişî ser o nusîya. Rojnameyê Xwebûn ra xanimêk va “ Mamosta, gelo ti ma rê nênusnenê? Nuşteyê to meraq benê. ” Mi a nêşikite, ez ha nusnena. La ez nêzana do çi bêro enê nuşteyî sere de! [ Xanima ke mi ra nuşte waştbi, vizêr mi rê mesaj şirawit, va, mesûlê ma vanê, sazîyê ma teşhîr biyê, ma enê nuşteyî nêweşanê, ma rê yewna binusne. Coka ez enê nuşteyî tiya weşanena. ] Hema vajêne ke heme kovar, rojname û keyepelê kurdan tim mi ra nuşteyan wazenê. La ez nêeşkena waştişê hemîne biyarî ca, z...

Înternet semedê her kesî îmkanêko muhteşem o; merdim biwazo, bizano û baş bişixulno nîmetêko zaf weş o. Her çî ra ver, înternet platformêko demokratîk o; her kes eşkeno bi hawayêk, ma vajin nuştekî, dîtbarkî yan zî vatişkî xwu îfade bikero û vengê xwu, fikrê xwu biresno sewbînan kesan.  Destpêk de însanan hîna zaf bi nuştekî înternet de xwu îfade kerdêne. La enê demê peyînî de êdî terzê roportaj yan konferans de bi vîdeo xwu îfade kenê. Bêguman kurdê ma zî apey nêvindenê, kesî yan zî dezgeyî eno îmkan ra weş îstîfade kenê. Labelê miyanê ma kurdan de, ez vana, ma kirdî ancî sist ê! Çend rojî verê cû ez şibiya Qilaban, mi waşt ez o hetê welatê ma zî bivînî. Ma şî zozananê Ripinî, ageyrayiş de ma ko ro ameyne, rayirê ma çend saetî dewam kerd. Tam ma resayî diyarê koyî, şebekeyê telefonî aktîf bi. Îdarekarê Nûbiharî kek Silêman Çevîk mi geyra. Kek Silêman bi xwu kurmanc o la weş Dimilkî zano, coka mi dir Dimilkî qisey keno. Va “Ma eno hewte înternetî ser o yew programê suhbetî vira...